Jacek Dehnel: Balzakiana

W nowym tomie opowiadań Jacka Dehnela znaleźć można to wszystko, z czego autor "Lali" dał się już poznać czytelnikom: postmodernistycznej proweniencji zabawy intertekstualne, campowe pomieszanie stylistyk i elegancję frazy. Elegancja to - jak mi się zdaję - kluczowe słowo w opisie prozy Dehnela, ona właśnie przydaje smaku tej prozie, nawet wtedy gdy pisarz snuje, jak w "Balzakianach", w gruncie rzeczy "proste historie" (ekstrawaganckie nawiązanie do filmu Davida Lyncha nie jest wcale od rzeczy w przypadku tej prozy, pełnej kulturowych tropów i odniesień).... więcej »

"Balzakiana" Jacka Dehnela to książka ostentacyjnie przekorna wobec dzisiejszych mód literackich, już sam jej tytuł brzmi prowokacyjnie, odsyła przecież do tradycji XIX-wiecznego realizmu i każe domniemywać, że przed Masłowską, Witkowskim, Pilchem, a nawet Gombrowiczem istniała na świecie wybitna proza, do której należy wracać, którą można przetwarzać bądź naśladować. Po lekturze "Balzakianów" zadałem sobie dwa pytania: czy mam do czynienia z kopią, czy z twórczą wariacją na temat, oraz: jakie to ma dla czytelnika znaczenie, skoro za artyzm tekstu Dehnela odpowiedzialny jest Dehnel, nie zaś Balzac, choć robi tu za patrona.... więcej »

Czego chce od Jacka Dehnela krytyka literacka, czego sam się domagam? Chyba tego, żeby autor "Lali" przekroczył próg egotycznego estetyzmu, pokazał, że potrafi coś więcej niż imitować starą dobrą literaturę, no i - bagatela! - żeby wreszcie powiedział coś od siebie. Na to żądanie Dehnel postanowił odpowiedzieć przekornie - nie osłabił, lecz wzmocnił żywioł stylizacji, postawił na radykalne pasożytnictwo.

Jacek Dehnel nie jest pisarzem naiwnym. Trudno przyjąć, że odkrył w sobie żyłkę pisarza-diagnosty, nagle zapragnął objąć przenikliwym spojrzeniem rzeczywistość, zwracając szczególną uwagę na niesprawiedliwość społeczną. Po co tedy żeruje na Balzaku, co mu Balzak w "Balzakianach" załatwia?... więcej »